Polska transformacja gospodarcza 1989-2026 to jeden z najbardziej dramatycznych zwrotów gospodarczych XX i XXI wieku. Wyścig PKB pokazuje go w formacie, który widać dosłownie.
Co właściwie pokazują wyścigi?
Każdy z 12 wyścigów to animowany ranking bar-race, w którym przez 36 lat (1990-2026) zawodnicy zmieniają pozycje rok po roku. W wyścigu PKB zawodnikami są kraje, Polska startuje w pierwszej połowie tabeli wśród byłych demoludów i powoli wspina się ponad gospodarki Belgii (2017), Szwecji (2022), zbliża do Holandii. W wyścigu fortun to konkretni Polacy: Sołowow, Biernacki, Solorz-Żak, Czarnecki, Domański, z roku na rok zmieniają miejsca na podium. W wyścigu miast Warszawa nieustannie konkuruje z konurbacją śląską i Trójmiastem o pozycję największego ośrodka gospodarczego.
Skąd bierzemy dane?
Każda liczba w wyścigu pochodzi z oficjalnego źródła publicznego. Wartości PKB krajów: Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF) oraz Bank Światowy, używamy nominalnego PKB w dolarach amerykańskich dla porównywalności międzynarodowej, plus wariant w cenach stałych (PPP) tam, gdzie jest sens. Dane polskie: Główny Urząd Statystyczny (GUS), rocznik statystyczny, BDL. Fortuny: archiwa Forbes Polska 1990-2026. Płace: GUS sektor przedsiębiorstw, wynagrodzenia brutto z narzutami. Spółki giełdowe: GPW i Notoria. Sportowcy: dane zarobków z Forbes Sports i federacji.
Dlaczego akurat lata 1990-2026?
1990 to umowny rok zerowy, pierwszy pełny rok po przełomie 1989, początek planu Balcerowicza i transformacji systemowej. Polska startuje z PKB nominalnym na poziomie ok. 62 mld USD, czyli mniej więcej tyle, ile dziś (2026) ma jedna polska firma z indeksu WIG20. W 2024 polskie PKB przekroczyło 850 mld USD. W ciągu jednego pokolenia gospodarka urosła ponad 13-krotnie nominalnie. Wyścig PKB pokazuje ten dystans nie jako liczbę w tabeli, ale jako 36-letnią rywalizację z 12 innymi krajami.
Co odróżnia ten projekt od "bar chart race" na YouTube?
Trzy rzeczy. Po pierwsze: kontekst narracyjny, w każdej animacji zaznaczone są wydarzenia kluczowe (krach 2008, COVID 2020, wojna w Ukrainie 2022), które tłumaczą skoki na wykresie. Po drugie: wszystkie dane są weryfikowalne, pełna lista źródeł w każdym opisie filmu. Po trzecie: spójna metodologia między wyścigami, fortuny porównywalne między latami przez wskaźnik CPI, PKB przeliczane do USD 2026 jeśli mówimy o realnej wartości.
Jakie kategorie wyścigów są planowane?
W planie kanału @wyscigpkb jest 12 serii: PKB Polski na tle G20, fortuny Polaków (top 30 najbogatszych), spółki giełdowe (kapitalizacja WIG), kraje świata (ranking globalny), najbogatsze miasta Polski, średnie płace w sektorze przedsiębiorstw, struktura wydatków gospodarstw domowych, branże gospodarki (udział w PKB), najwybitniejsi sportowcy, postacie polskiej transformacji, oraz dwa kontekstowe odcinki specjalne. Premiery co dwa tygodnie.
Można korzystać z danych w innych projektach?
Tak, wszystkie wartości pochodzą z otwartych źródeł publicznych i są w domenie publicznej. Animacje, narracja i wizualizacje są jednak wytworem studia Xfaang i objęte są standardową licencją YouTube. W sprawie współpracy redakcyjnej, licencji komercyjnej lub osadzania widgetu wyścigu, kontakt przez xfaang.com.
Indeks Globalnego Wpływu (IGW) i Polska Lista Wpływu
Dla wyścigów wpływu osób publicznych zbudowaliśmy osobny otwarty wskaźnik IGW (Indeks Globalnego Wpływu Publicznego). Łączy Wikipedia pageviews, agendę medialną GDELT, Google Trends, własny zasięg social media i szacowaną władzę decyzyjną w jedną porównywalną skalę 0-1000. Każda osoba ma cztery subindeksy (Attention, Power, Media, Audience) i przypisaną klasę pewności (A/B/C/D).
Polska Lista Wpływu 2010-2026 to polska wersja IGW: top 20 najbardziej wpływowych Polek i Polaków, ten sam wzór sześciu komponentów, kalibracja względem ~600 polskich osób publicznych. Pełna lista, video i kluczowe momenty: wyscigpkb.pl/polska-lista-wplywu.
Pełna formuła, źródła danych, klasy wiarygodności, test wrażliwości wag oraz lista znanych biasów: wyscigpkb.pl/metodologia (PL/EN). IGW jest projektem otwartym, zapraszamy do krytyki, replikacji i forkowania metody.
